Infrequent Halos and Arcs :
อาทิตย์ทรงกลด 22 องศา, ทรงกลดแบบเซอร์คัมสไครบด์, วงพาร์ฮีลิก, เส้นโค้งเวเกเนอร์, พาร์ฮีเลีย 120 องศา, แอนทีเลียน, เส้นโค้งอินฟราแลตเทอรัล

วันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556 ณ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย
22° Halo, Circumscribed Halo, Parhelic Circle, Wegener Arc, 120D Parhelia, Antilion, Infralateral Arcs
Tuesday, 2 July 2013, Sukhothai, Thailand


เมื่อวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556 เกิดปรากฎการณ์ทางแสงที่หาดูได้ยาก ที่ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย ปรากฎการณ์ดังกล่าว ถูกบันทึกภาพไว้โดย คุณ Thapanaphat Sripungwiwat , คุณ Kanyarat Oeiwan และ คุณ Ploy Suparat และโพสต์ภาพไว้บน FaceBook

ผมได้ประสานกับทั้ง 3 ท่าน เพื่อขออนุญาตนำข้อมูลภาพถ่ายมาลง และนำเสนอบทวิเคราะห์ปรากฏการณ์ที่น่าสนใจนี้

เครดิตภาพ : คุณ Thapanaphat Sripungwiwat ด้วย Nikon D300

เครดิตภาพ : คุณ Kanyarat Oeiwan ด้วย iPad mini


ภาพของคุณ Thapanaphat Sripungwiwat ผ่านการ enhance โดย PhotoShop

วงสีขาววงบน ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด คือ วงพาร์ฮีลิก (Parhelic Circle) วงพาร์ฮีลิกนี้ จะไม่ได้เป็นวงล้อมดวงอาทิตย์ เช่นเดียวกับพระอาทิตย์ทรงกลดทั่วไป แต่จะเป็นวงกลมสีขาว (ไม่เป็นสีรุ้ง) มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่จุดสูงสุดกลางฟ้า (Zenith) และมีเส้นรอบวงพาดผ่านจุดศูนย์กลางของดวงอาทิตย์

วงสีรุ้งที่เข้มและชัดที่สุด มีรูปร่างไม่เป็นวงกลม แต่ค่อนไปทางวงรีเล็กน้อย คือ ทรงกลดแบบเซอร์คัมสไครบด์ (Circumscribed Halo) มีสีแดงอยู่ด้านในสุด และสีม่วง(ที่เห็นไม่ชัด)อยู่ด้านนอกสุด วงกลมที่เบียดอยู่ด้านใน และสัมผัสกับ Circumscribed Halo ที่ด้านบนและด้านล่าง คือ อาทิตย์ทรงกลด 22 องศา (22° Halo) ที่พบเห็นได้บ่อยๆ


ภาพของคุณ Thapanaphat Sripungwiwat ผ่านการ enhance โดย PhotoShop

ในภาพนี้ Circular Lens Flare หายไป น่าจะเนื่องจากการที่การวางกรอบภาพที่เปลี่ยนไป ทำให้ตำแหน่งของดวงอาทิตย์อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางภาพมากขึ้น


ภาพของคุณ Kanyarat Oeiwan ผ่านการ enhance โดย PhotoShop

ข้อสังเกตจากภาพ :

  1. ภาพนี้ จะเห็นสีสันและวงสีของ Circumscribed Halo ชัดเจน
  2. โค้งด้านขวาของ Parhelic Circle ปรากฎชัดกว่าโค้งด้านซ้ายมือ
  3. Radial Lens Flare มีน้อยกว่าภาพมุมกว้างมาก น่าจะเป็นเพราะเลนส์มุมกว้างมีแนวโน้มการเกิด Lens Flare ได้มากกว่านั่นเอง

ภาพจำลองการเกิดทรงกลดแบบต่างๆ เมื่อวันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556 ที่ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย
โดย คุณ พงศธร กิจเวช (อัฐ) สถานีหางดง เชียงใหม่
โปรแกรม HaloSim 3.6 ความสูงของดวงอาทิตย์ 56 องศา (คำนวณจากโปรแกรม Stellarium 0.12.1) พิกัด 17° 18' 36.00" N 99° 49' 48.01" E สูง 65 เมตร

ข้อสังเกต การเทียบภาพจำลองกับภาพถ่ายจริง :

  1. Circumscribed Halo และ Parhelic Circle ในภาพถ่าย ดูเข้มและชัดเจน คล้ายในภาพจำลอง
  2. 22° Halo, Wegener Arc, Diffuse Arc และ Anthelion ในภาพถ่าย ดูจางกว่า คล้ายในภาพจำลอง
  3. Infralateral Arc ในภาพถ่าย จางจนมองไม่เห็น (บางคนว่าเห็นจางๆ)
  4. น่าเสียดายว่าภาพที่บันทึกได้ ถึงแม้จะกว้าง แต่ยังกว้างไม่พอที่จะเห็น Diffuse Arc เต็มวง


ข้อสังเกตเพิ่มเติม :
  1. 120 Degree Parhelia ในภาพถ่าย ไม่เป็นจุดสว่างชัดเจน ไม่ชัดเจนเหมือนกับการเกิด Halo & Arc ชุดใหญ่ (วงพาร์ฮีลิก, ซันด๊อก, 120° พาร์ฮีเลีย และ แอนทีเลียน) เมื่อ วันศุกร์ที่ 1 มิถุนายน 2550 ณ ศาลากลาง จ.ร้อยเอ็ด และ เมื่อ วันที่ 21 มิถุนายน 2556 ณ จ.มหาสารคาม

  2. การเกิด Halo & Arc ชุดใหญ่ที่ผ่านมา เกิดขึ้นในช่วงเดือนมิถุนายน ถึงเดือน กันยายน
    1. วันศุกร์ที่ 1 มิถุนายน 2550 ณ ศาลากลาง จ.ร้อยเอ็ด
    2. วันที่ 29 กันยายน 2551 ณ อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี
    3. วันที่ 21 มิถุนายน 2556 ณ จ.มหาสารคาม
    4. วันอังคารที่ 2 กรกฎาคม 2556 ณ อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย

    ผู้ที่สนใจเฝ้าดูท้องฟ้า ก็น่าจะเตรียมตัวเตรียมใจในช่วงเวลานี้เป็นหลักครับ ^^

Link แนะนำ :






เครดิตภาพ : คุณ Thapanaphat Sripungwiwat , คุณ Kanyarat Oeiwan
กรุณาอย่านำไปใช้ โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ

คำบรรยาย และภาพวิเคราะห์ : ดร.พิธาน สิงห์เสน่ห์ และ พงศธร กิจเวช (อัฐ) สถานีหางดง เชียงใหม่

คำถาม? ข้อคิดเห็น! ข้อเสนอแนะ . . . ติดต่อกับเราได้ครับ
Sci4Fun | กลับขึ้นข้างบน

All rights reserved.
Reproduction in whole or in part without permission is prohibited.
P i t a n S i n g h a s a n e h
ผู้เขียน : ดร. พิธาน สิงห์เสน่ห์
Writer : Dr.Pitan Singhasaneh